W dniach 25–27 września 2026 r. w Reszlu odbyło się Międzynarodowe Seminarium Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych (PTBP). Naukowcy, biegli i praktycy kryminalistyki z Polski i z zagranicy wysłuchali 13 prelekcji o nowych technologiach, psychologii kłamstwa, przepisach prawa i codziennej pracy poligraferów.
Spotkanie pokazało, jak bardzo badanie wariografem zmienia się dziś pod wpływem nauki i praktyki. Pokazało też, dlaczego jakość badania zależy przede wszystkim od ludzi, którzy je prowadzą.
Seminarium, które łączy naukę, służby i sektor prywatny
Polskie Towarzystwo Badań Poligraficznych (PTBP) skupia osoby zawodowo zajmujące się badaniami poligraficznymi. Należą do niego biegli sądowi, eksperci wywodzący się ze służb, naukowcy i praktycy z sektora prywatnego. Międzynarodowe seminaria Towarzystwa to jedno z niewielu miejsc, w których te środowiska spotykają się przy jednym stole.
Tegoroczne spotkanie w Reszlu zgromadziło uczestników z kraju i z zagranicy. Program objął 13 wystąpień. Dotyczyły one zarówno teorii, jak i konkretnych problemów, z którymi biegli mierzą się w swojej pracy.
Prezesem Zarządu PTBP jest dr Marcin Gołaszewski. Udział w seminarium został potwierdzony certyfikatami, które odpowiadają 8 godzinom dydaktycznym z zakresu badań psychofizjologicznych.
Eksperci Spy24 na seminarium PTBP
W seminarium wzięli udział eksperci naszego zespołu badań wariograficznych: Dariusz Bartnicki i Jakub Bartnicki. Obaj otrzymali certyfikaty uczestnictwa podpisane przez dr. Marcina Gołaszewskiego, prezesa zarządu PTBP.
Dariusz Bartnicki jest współzałożycielem Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych. Szkolił się w zespole płk. dr. inż. Łucjana Wiśniewskiego w Komendzie Głównej Straży Granicznej, a od 2003 r. prowadził badania w CBŚ KGP. Jakub Bartnicki specjalizuje się w badaniach kadrowych i kwalifikacyjnych dla firm.
W Reszlu był także płk dr inż. Łucjan Wiśniewski, prekursor badań poligraficznych w Polsce. To pod jego nadzorem merytorycznym powstał zespół wariograficzny Spy24.
Badanie poligraficzne wymaga stałego doszkalania. Dlatego udział w seminariach PTBP to dla nas element codziennej pracy, a nie okazjonalne wydarzenie.
Najważniejsze tematy 13 prelekcji
Wystąpienia dotyczyły czterech głównych obszarów. Każdy z nich ma bezpośrednie znaczenie dla osób, które rozważają badanie poligraficzne.
Nowe technologie w badaniach poligraficznych
Współczesny wariograf to cyfrowe urządzenie rejestrujące jednocześnie kilka reakcji fizjologicznych. Mierzy między innymi oddech, aktywność elektrodermalną i pracę układu krążenia. Rozwój czujników i oprogramowania analitycznego zmienia sposób zapisu i oceny danych. Technologia nie zastępuje jednak biegłego, a jedynie daje mu dokładniejsze narzędzia.
Psychologia kłamstwa
Badanie poligraficzne nie wykrywa kłamstwa wprost. Rejestruje reakcje organizmu na pytania istotne dla sprawy i porównuje je z reakcjami na pytania kontrolne. Dlatego tak ważna jest wiedza psychologiczna: jak człowiek reaguje na stres, jak przebiega wywiad przedtestowy i jak formułować pytania, by były jednoznaczne.
Przepisy prawa i status opinii biegłego
W polskim procesie karnym badanie poligraficzne jest możliwe tylko za zgodą osoby badanej. Kodeks postępowania karnego przewiduje je w art. 192a § 2 (zawężenie kręgu podejrzanych) oraz w art. 199a (opinia biegłego). Jednocześnie art. 171 § 5 zakazuje używania wariografu jako zamiennika przesłuchania.
Opinia poligrafera jest więc jednym z dowodów ocenianych przez sąd, a nie samodzielnym rozstrzygnięciem. Osobną kwestią są badania w sektorze prywatnym, zwłaszcza w relacjach z pracownikami. Tu kluczowe są dobrowolność badania i ochrona danych osobowych.
Codzienna praca biegłego
Dobre badanie zaczyna się na długo przed podłączeniem czujników. Biegły analizuje sprawę, przeprowadza wywiad, ustala pytania i sprawdza, czy osoba badana jest w stanie poddać się badaniu. Po badaniu przygotowuje opinię, którą musi umieć obronić, także przed sądem. Prelekcje praktyków pokazały, ile w tej pracy zależy od doświadczenia i rzetelności.
Kuluary, czyli wymiana doświadczeń
Równie cenne jak same prelekcje okazały się rozmowy między nimi. Biegli ze służb, z wymiaru sprawiedliwości i z sektora prywatnego mają różne doświadczenia i różne potrzeby. Seminarium dało im czas, by te doświadczenia porównać.
Wspólne standardy powstają tam, gdzie służby, sądy i sektor prywatny rozmawiają ze sobą.
Takie rozmowy mają praktyczne skutki. Pomagają ujednolicać standardy, dzielić się trudnymi przypadkami i szybciej wdrażać sprawdzone rozwiązania. Dla klientów oznacza to badania prowadzone według aktualnej wiedzy, a nie według przyzwyczajeń.
Co to oznacza dla osób, które chcą zlecić badanie wariografem
Tematy seminarium prowadzą do jednego wniosku: wartość badania zależy od kwalifikacji osoby, która je prowadzi. Zanim zlecisz badanie, sprawdź kilka rzeczy:
- Doświadczenie i szkolenie biegłego. Zapytaj, gdzie się szkolił, ile badań przeprowadził i czy działa w środowisku zawodowym, np. w PTBP.
- Sprzęt. Rzetelne badanie wymaga atestowanego wariografu cyfrowego renomowanego producenta.
- Procedurę. Badanie powinno obejmować wywiad przedtestowy, właściwe badanie i omówienie wyników. Zwykle trwa od 1,5 do 3 godzin.
- Dobrowolność i poufność. Osoba badana musi wyrazić zgodę, a wyniki trafiają tylko do zlecającego lub wskazanych przez niego podmiotów.
- Uczciwą komunikację. Rzetelny ekspert wyjaśni, co badanie może wykazać, a czego nie.
W Spy24 badania prowadzą eksperci, którzy regularnie się doszkalają, tak jak w Reszlu. Wywodzą się ze szkoły dr. Wiśniewskiego i mają doświadczenie w służbach oraz jako biegli sądowi. Pracujemy dla osób prywatnych, firm i instytucji. Szczegóły, zakres usług i sylwetki ekspertów znajdziesz na stronie badanie wariografem w Spy24.
Najczęściej zadawane pytania
Czym zajmuje się Polskie Towarzystwo Badań Poligraficznych?
PTBP zrzesza osoby zawodowo prowadzące badania poligraficzne oraz zajmujące się nimi naukowo. Organizuje m.in. seminaria, na których biegli wymieniają wiedzę i doświadczenia.
Czy wynik badania wariografem jest dowodem w sądzie?
W procesie karnym opinia biegłego poligrafera może być dowodem, jeśli badanie odbyło się za zgodą osoby badanej. Sąd ocenia ją razem z innymi dowodami. Nie może natomiast zastąpić przesłuchania.
Czy badanie poligraficzne jest dobrowolne?
Tak. Nikogo nie można zmusić do badania, a zgoda osoby badanej jest warunkiem jego przeprowadzenia.
Kto może przeprowadzić badanie?
Badanie powinien prowadzić przeszkolony poligrafer z doświadczeniem. Przy badaniach dla sądu opinię wydaje biegły powołany przez organ procesowy.
Jak przygotować się do badania?
Należy się wyspać, przez minimum 24 godziny unikać alkoholu i substancji psychoaktywnych, a w dniu badania zjeść lekki posiłek. Biegły wyjaśni całą procedurę przed rozpoczęciem.
Gdzie można wykonać badanie?
Spy24 prowadzi badania w biurach w Warszawie, Wrocławiu i Gdańsku, a także w miejscu wskazanym przez klienta. Więcej informacji znajdziesz w opisie usługi profesjonalnego badania poligraficznego.
Rozważasz badanie wariografem?
Seminarium PTBP w Reszlu pokazało, że badanie poligraficzne stale się rozwija i wymaga ciągłego doskonalenia. Jeśli potrzebujesz badania w sprawie prywatnej, rodzinnej lub firmowej, porozmawiaj z naszym ekspertem. Konsultacja jest bezpłatna i poufna.
