Stalking

stalking

Stalking – co oznacza i jak z nim walczyć  

Stalking to pojęcie dość nowe w polskiej literaturze prawa. Do niedawna osoby nękające kogoś telefonami, SMSami, mailami lub natarczywymi wizytami były bezkarne. Pojęcie uporczywego nękania, od 6 czerwca 2011 r. stanowi zgodnie z polskim prawem przestępstwo zagrożone pozbawieniem wolności. Zgodnie z Art. 190a kodeksu karnego „kto przez uporczywe nękanie innej osoby… wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Jeżeli następstwem nękania jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 1 roku do 10 lat.”

W dobie internetu, zjawisko to jest coraz powszechniejsze. Wielu użytkowników portali społecznościowych udostępnia w internecie swoje dane nie mając świadomości, iż mogą wpaść w niepowołane ręce i zostać wykorzystane na ich nie korzyść. Stalkerem może okazać się każdy. Najczęściej jest to osoba nam bliska lub znajoma. Zdarzają się jednak przypadki, gdy Stalker wybiera swoją ofiarę przypadkowo, poprzez wybranie przypadkowego numeru lub wyboru przypadkowej osoby na portalu społecznościowym.

Najczęstszymi przyczynami stalkingu jest odtrącenie, zakończenie związku lub chęć wyrównania rachunków. Dlatego na ten rodzaj prześladowań narażone są osoby młode, samotne oraz pochodzące z grup zawodowych t.j. nauczyciele, lekarze, celebryci i prawnicy.

Różne oblicza stalkingu 

Jak już wcześniej wspomniano Stalking może przybierać różne formy. Wyróżnić można trzy jego rodzaje. Pierwszy, gdy prześladowca i ofiara dobrze się znają, z reguły z faktu bycia parą, sąsiadami lub znajomymi. Drugą formą stalkingu jest sytuacja, w której osoba prześladująca i prześladowana poznali się przypadkiem, a sytuacja ta ma dość marginalne znaczenie dla ofiary. Często nie jest w stanie przypomnieć sobie poznanej przypadkowo osoby i co za tym idzie nie utożsamiają jej z potencjalnym sprawcą stalkingu. Trzecią i ostatnią formą uporczywego nękania jest sytuacja, gdy ofiara nigdy nie poznała swojego prześladowcy. Jest to dość częste zjawisko w gronie gwiazd i celebrytów, którzy przez wzgląd na swój zawód mogą mieć do czynienia z psychofanami.

Dla stalkerów najważniejsze jest nawiązanie i uporczywe podtrzymywanie kontaktu. Do tego celu wykorzystują coraz nowsze drogi komunikacji. Kiedyś był to głównie list, ogłoszenia w gazecie i uporczywe nagabywanie w domu. Wraz z rozwojem techniki pojawiły się także nękanie telefoniczne, mailowe, na forach internetowych czy nawet informacjami tekstowymi SMS. Czasami osoba nękająca posuwa się nieco dalej, zaczyna obserwować ofiarę w domu, śledzić, realizować w imieniu ofiary zamówienia towarów lub usług, dostarcza fałszywe donosy na ofiary do organów ścigania lub publikuje w internecie prywatne lub uwłaczające zdjęcia ofiar.

Skutki prześladowania 

Zjawisko stalkingu może mieć ogromny wpływ na nasze zdrowie psychiczne. Ciągłe nękanie i groźby mogą stać się przyczyną:

  • nerwowość
  • zaburzenia koncentracji
  • koszmary nocne
  • napady lęku
  • ciężka depresja
  • myśli samobójcze

Często prześladowanie odbija się szerokim echem w pracy i w domu. Nie wyrozumiały pracodawca, po publikacji kompromitujących informacji lub zdjęć ofiary podejmuje decyzje o jej zwolnieniu. Nerwowość i bezradność mogą odbić się na dzieciach lub współmałżonku ofiary. W stalkingu wszelkie działania prześladowcy mają na celu podporządkowanie lub zastraszenie osoby prześladowanej, wywołania u niej lęku i strachu o własne życie. Zazwyczaj osoby prześladowane są zagubione, nieufne i bezradne. Często jedynym dobrym rozwiązaniem jest wizyta u psychologa, który pomoże w zrozumieniu problemu i niwelowaniu negatywnych skutków prześladowań.

Anonimowość w sieci a stalking  

Korzystając z internetu i portali społecznościowych większość użytkowników uważa, iż zmiana nika lub nazwy profilu jest jednoznaczna z ich anonimowością. Nic bardziej mylnego. Anonimowość w cyberprzestrzeni jest tylko pozorna. Każde nasze kliknięcie pozostawia w sieci ślad. Najwięcej informacji o potencjalnej ofierze stalker może znaleźć na portalach społecznościowych. Użytkownicy wrzucają tam wiele prywatnych zdjęć, które często oznaczone są lokalizacją naszego pobytu. Dlatego policja przestrzega i apeluje, aby rozważnie i z głową publikować informacje w internecie.

Jak walczyć ze stalkingiem? 

Walka ze stalkingiem jest trudna i uporczywa. Trzeba być ostrożnym i unikać kontaktu z prześladowcą.  Należy zachować spokój i nie odpowiadać na zaczepki i próby nawiązania kontaktu, gdyż każda nasza reakcja sprawi, że stalker osiągnie swój cel i zyska poczucie władzy, co dodatkowo napędzać będzie jego dalsze działania. Jeśli osoba nękana czuje się w jakikolwiek sposób zagrożona, powinna niezwłocznie poinformować o tym fakcie policję. Dużym ułatwieniem byłoby zbieranie wszelkich dowodów np. maili, zdjęć, nagrań, wiadomości SMS itd. Poszkodowany może zgłosić się w tej sprawie do profesjonalnego biura detektywistycznego, w którym detektywi pomogą nam gromadzić dowody, namierzyć sprawcę oraz wskażą właściwą ścieżkę działania. Bez współpracy z agencją detektywistyczną i  detektywem możemy mylnie oceniać powagę sytuacji.

Stalking jest przestępstwem, w którym sprawca chce uprzykrzyć życie ofiary. Negatywne działania prześladowcy są często postrzegane przez niego samego jako zło konieczne. Za wszelką cenę chce doprowadzić ofiarę do wyczerpania psychicznego i aby osiągnąć ten cel jest zdolny do wszystkiego, łącznie ze złamaniem prawa lub naruszeniem nietykalności cielesnej. Ze względu na to, iż Stalking jest coraz bardziej powszechny należy rozpocząć badania nad nim, aby lepiej zrozumieć to zjawisko i umieć mu przeciwdziałać. Temat Stalkingu w Polsce jest pewnego rodzaju tematem okrojonym i nie odkrytym. Być może jest to spowodowane tym, że dopiero od 2011 roku pojęcie to jest obecne w prawie karnym. Należy się jednak spodziewać, że zjawisko to będzie coraz bardzie powszechne, ponieważ stalkerzy maja do dyspozycji coraz nowocześniejszą technologię, która ułatwia im nękanie ofiar nie tylko w przestrzeni, w której żyjemy, ale również w cyberprzestrzeni.